Χρειάζεται διατροφή με τα «ενέσιμα»;

Η χρήση των ενέσιμων φαρμάκων που βασίζονται στη δράση του GLP-1 (Glucagon-like Peptide-1), όπως η λιραγλουτίδη και η σεμαγλουτίδη (γνωστή εμπορικά ως Ozempic ή στη δοσολογία για την παχυσαρκία ως Wegovy), καθώς και του διπλού αγωνιστή GLP-1/GIP τερζεπατίδη (Mounjaro), έχει αλλάξει τα δεδομένα στη διαχείριση της παχυσαρκίας. Η απώλεια βάρους που επιτυγχάνεται με αυτά τα φάρμακα είναι εντυπωσιακή — συχνά μεγαλύτερη από ό,τι με άλλες μεθόδους. Όμως, ένα σημαντικό ερώτημα παραμένει:
Αρκεί το φάρμακο ή χρειάζεται και διατροφή;

1. Μυϊκή μάζα – γιατί έχει σημασία

Ένα από τα θέματα που προκαλεί ανησυχία είναι ότι, σύμφωνα με ανασκόπηση των Chavez και συν. (2025), κατά τη χρήση GLP-1 RAs για απώλεια βάρους: έως και 40 % της συνολικής απώλειας μπορεί να προέρχεται από άλιπη μάζα σώματος (FFM), δηλαδή όχι μόνο από λίπος αλλά και από μυϊκή μάζα. Ωστόσο, είναι σημαντικό να διευκρινιστεί ότι δεν ευθύνεται το φάρμακο αυτό καθαυτό για την απώλεια μυϊκής μάζας. Το πρόβλημα προκύπτει όταν η θεραπεία χρησιμοποιείται χωρίς την απαραίτητη υποστήριξη της διατροφής και της άσκησης. Δηλαδή, όταν το άτομο τρέφεται ανεπαρκώς σε πρωτεΐνη, ή δεν ασκείται ή δεν παρακολουθείται σωστά.

Η απώλεια μυϊκής μάζας δεν είναι απλώς “λιγότερα κιλά” — έχει συνέπειες: μείωση του βασικού μεταβολισμού, μείωση της δύναμης, πιθανόν αυξημένο κίνδυνο σαρκoπενίας (μείωση μυϊκής μάζας + δύναμης/λειτουργίας) — κάτι που θέτουμε σε προτεραιότητα όταν κάνουμε παρέμβαση στην παχυσαρκία.

Συμβουλές- πρακτικές:

• Κατά τη διάρκεια της απώλειας βάρους υπό GLP-1 RA: φροντίζουμε για ≥1.2–1.6 g πρωτεΐνης ανά κιλό σωματικού βάρους ημερησίως (ανάλογα με ηλικία/φυσική δραστηριότητα).
• Εντάσσουμε άσκηση δύναμης 2-3×/εβδομάδα (π.χ. βασικές κινήσεις: καθίσματα, έλξεις, πιέσεις, άρσεις).
• Παρακολουθούμε τη μεταβολή της σύστασης σώματος (όχι μόνο βάρος) — λίπος vs μυς.
• Εξετάζουμε, αν χρειάζεται, με τον/τη διαιτολόγο τη χρήση συμπληρωματικής πρόσληψης μικροθρεπτικών (προσαρμοσμένα στο άτομο).

2. Διατήρηση βάρους

Η χρήση των ενέσιμων φαρμάκων είναι πολύτιμη — αλλά ένα κρίσιμο θέμα είναι τι συμβαίνει όταν η θεραπεία διακοπεί ή μειωθεί. Σε μελέτη (Jensen et al.) όπου άτομα με παχυσαρκία έκαναν αρχικά δίαιτα χαμηλών θερμίδων, και μετά ένα έτος συντήρησης με είτε: άσκηση, GLP-1 RA, συνδυασμό άσκησης+φαρμάκου ή εικονικό (placebo).
Όταν η θεραπεία διακόπηκε και υπήρξε follow-up ένα χρόνο μετά (εβδομάδα 104):

• Οι συμμετέχοντες που είχαν προηγουμένως άσκηση διατήρησαν καλύτερα το βάρος και τη σύσταση σώματος σε σχέση με όσους είχαν μόνο το φάρμακο.
• Η επαναπρόσληψη βάρους (βάρους που χάθηκε, αλλά επανήλθε) ήταν μικρότερη στην ομάδα της άσκησης, σε σχέση με την ομάδα του φαρμάκου χωρίς την άσκηση ή την εικονική ομάδα (με απουσία τόσο άσκησης, όσο και φαρμάκου).  Με άλλα λόγια: η άσκηση «εξόπλισε» το άτομο με εργαλεία ώστε να διατηρήσει το αποτέλεσμα όταν η φαρμακευτική παρέμβαση έληξε.

Αυτό σημαίνει ότι: η σωστή διατροφή + άσκηση δεν είναι απλώς «προαιρετικά» όταν παίρνει κανείς GLP-1 RAs — αλλά είναι απαραίτητες για μακροχρόνια διατήρηση. Διαφορετικά, υπάρχει υψηλότερος κίνδυνος επαναπρόσληψης του βάρους, ως απόρροια της μεγαλύτερης απώλειας μυϊκής μάζας, και κατ’ επέκταση, της πτώσης του μεταβολισμού.

3. Προστασία από χρόνιες ασθένειες & ποιότητα διατροφής

Και εδώ προστίθεται το εξής σημαντικό: δεν αρκεί να χάσουμε μόνο θερμίδες, ούτε να βασιζόμαστε αποκλειστικά στο φάρμακο. Η ποιότητα της διατροφής έχει ανεξάρτητη σημασία ως προς την πρόληψη χρόνιων νοσημάτων.

Μελέτες δείχνουν ότι υγιεινά διατροφικά πρότυπα — όπως η μεσογειακή διατροφή, η βασισμένη σε φυσικά τρόφιμα διατροφή (plant-based) — σχετίζονται με σημαντικά χαμηλότερο κίνδυνο για καρδιαγγειακά, διαβήτη τύπου 2, κάποιους καρκίνους και πρόωρη θνησιμότητα.

Επομένως: όταν κάνουμε πρόγραμμα μείωσης βάρους — και ειδικά με φαρμακευτική υποστήριξη — η διατροφή πρέπει να έχει ως στόχο όχι μόνο τη μείωση θερμίδων, αλλά και την υψηλή διατροφική ποιότητα: αρκετά φρούτα/λαχανικά, φυτικές ίνες, καλές πρωτεΐνες, ελάχιστα επεξεργασμένα τρόφιμα.

4. Μικροβίωμα – η «νέα» διάσταση

Προοδευτικά, η έρευνα δείχνει ότι το έντερο και το μικροβίωμά του παίζουν κεντρικό ρόλο στη ρύθμιση του μεταβολισμού, της όρεξης, της φλεγμονής και της σύνθεσης σώματος. Μια πρόσφατη συστηματική ανασκόπηση (2023) των GLP-1 αναλόγων ανέδειξε την αλληλεπίδραση μεταξύ GLP-1 και μικροβιώματος, η οποία μπορεί να περιγραφεί ως «διασταύρωση» όπου: τα προϊόντα του μικροβιώματος επηρεάζουν την έκκριση GLP-1 και με τη σειρά τους τα GLP-1 RAs επηρεάζουν το μικροβίωμα.
Τι σημαίνει πρακτικά για τον ασθενή / την ασθενή:

• Η διατροφή που υποστηρίζει υγιές μικροβίωμα (π.χ. φυτικές ίνες, προβιοτικά/πρεβιοτικά, τρόφιμα ελαφρώς επεξεργασμένα) είναι συμπληρωματική στην φαρμακευτική αγωγή.
• Η βελτιστοποίηση του μικροβιώματος μπορεί να ενισχύσει το αποτέλεσμα των GLP-1 RAs (χαμηλότερη φλεγμονή, καλύτερος μεταβολισμός, καλύτερα ορμονικά σήματα κορεσμού/όρεξης).
• Η διαταραχή του μικροβιώματος (dysbiosis) συνδέεται με παχυσαρκία, αντίσταση στην ινσουλίνη και χαμηλή μυϊκή μάζα.
  
  

Συμπέρασμα

Τα «ενέσιμα» της κατηγορίας GLP-1 είναι ένα εξαιρετικά αποτελεσματικό εργαλείο για την απώλεια βάρους, όχι όμως η λύση από μόνα τους. Η διατροφή με επαρκή πρωτεΐνη και υψηλή θρεπτική ποιότητα, σε συνδυασμό με φυσική δραστηριότητα, είναι αυτή που διατηρεί το αποτέλεσμα, προστατεύει τη μυϊκή μάζα, μειώνει τον κίνδυνο χρόνιων νοσημάτων και ενισχύει το μικροβίωμα. Με λίγα λόγια: το φάρμακο ανοίγει τον δρόμο — η διατροφή και η κίνηση είναι αυτές που κρατούν την πόρτα ανοιχτή.

Βιβλιογραφία

1. Argyrakopoulou G, Gitsi E, Konstantinidou SK, Kokkinos A. The effect of obesity pharmacotherapy on body composition, including muscle mass. Int J Obes (Lond). 2025 Mar;49(3):381-387. doi: 10.1038/s41366-024-01533-3. Epub 2024 May 14. PMID: 38745020.
2. Chavez AM, Carrasco Barria R, León-Sanz M. Nutrition support whilst on glucagon-like peptide-1 based therapy. Is it necessary? Curr Opin Clin Nutr Metab Care. 2025 Jul 1;28(4):351-357. doi: 10.1097/MCO.0000000000001130. Epub 2025 May 2. PMID: 40401903.
3. Healthy weight loss maintenance with exercise, GLP-1 receptor agonist, or both combined followed by one year without treatment: a post-treatment analysis of a randomised placebo-controlled trial. Jensen, Simon Birk Kjær et al. eClinicalMedicine, Volume 69, 102475.
4. Gofron KK, Wasilewski A, Małgorzewicz S. Effects of GLP-1 Analogues and Agonists on the Gut Microbiota: A Systematic Review. Nutrients. 2025 Apr 9;17(8):1303. doi: 10.3390/nu17081303. PMID: 40284168; PMCID: PMC12029897.
5. Zeng Y, Wu Y, Zhang Q, Xiao X. Crosstalk between glucagon-like peptide 1 and gut microbiota in metabolic diseases. mBio. 2024 Jan 16;15(1):e0203223. doi: 10.1128/mbio.02032-23. Epub 2023 Dec 6. PMID: 38055342; PMCID: PMC10790698.
6. Neuhouser ML. The importance of healthy dietary patterns in chronic disease prevention. Nutr Res. 2019 Oct;70:3-6. doi: 10.1016/j.nutres.2018.06.002. Epub 2018 Jul 10. PMID: 30077352; PMCID: PMC6328339.